زبان رایج و نوع گویش:
زبان رایج مردم شهرستان بانه کردی و گویش سورانی است.

اسامی شخصيتهاي فرهنگي شهرستان بانه:
-دكتر ابراهيم يونسی متولد بانه و ساكن و مقيم تهران، مترجم و نويسنده سرشناس ايران و رئيس سنی كانون نويسندگان ايران با 110 ترجمه و تاليف و دارای درجه علمی دكترا در رشته اقتصاد از فرانسه.
-دكتر عبدالله سليمی استاد و هيئت امنای دانشگاه كردستان دارای مدرك دكترا در رشته شيمی كه در سنندج مقيم ميباشد.
-محمد رئوف توكلي دبير بازنشسته كه در حال حاضر ساكن تهران بوده و داراي تاليفاتي منعدد در زمينه‌هاي مختلف مي‌باشد.
-دكتر نجم الدين جباری، استاد دانشگاه كردستان و رئيس مركز كردستان شناسی با مدرك دكترای ادبيات فارسی كه در حال حاضر در سنندج ساكن است.
-حاج ملا محمد برده‌ رش، نويسنده كتب مذهبي وساكن روستاي برده رش از توابع بخش نمشير بانه لازم به ذكر است حجره دينی نامبرده يكی از غنی‌‌ترين و با سابقه‌ترين مركز دروس علوم دينی در سطح منطقه مي باشد كه بسياری از روحانيون از محضر نامبرده استفاده نموده‌اند.
-حاج ملا محمد شيخ‌السلام استاد دانشگاه برای تدريس فقه شافعی.
-آقای عطا نهايی داستان نويس كه دارای اثراتی به زبانهای فارسی و كردی در زمينه داستان ميباشد.

اسامی و مشخصات مراكز فرهنگی:
-كتابخانه عمومی مركز شماره 1 با تعداد 707 عضو فعال
-كتابخانه عمومی شماره 2 مجتمع فرهنگی و هنري با تعداد 419 نفر عضو فعال
-كتابخانه كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان بانه با 823 نفر عضو فعال
-كتابخانه امور تربيتی متعلق به مديريت آموزش و پرورش شهرستان بانه (فعال)
-كتابخانه جديد التاسيس وابسته به هلال احمر كه به لحاظ جديد التاسيس بودن فعلاً 20 نفر عضو فعال دارد.
-كتابخانه عمومی شهر آرمرده از توابع بخش آلوت با تعداد 50 نفر عضو فعال
-كتابخانه عمومی شهر كانی سور از توابع بخش نمشير با تعداد 153 نفر عضو فعال
-كتابخانه مسجد رسالت (نيمه فعال)
-كتابخانه مسجد سيد رضا (نيمه فعال)
-سينما آريا سابق متعلق به برادران مسلمی و وراث مرحوم چمن زيبايی كه بعد از انقلاب تعطيل و علت تعطيلی هم عدم توجیه اقتصادي و اختلاف بين شركاء سينما ميباشد.
-سالن نمايش كتابخانه عمومي شماره 1 (نيمه فعال)
-مجتمع فرهنگی ارشاد اسلامی شامل سالن چند منظوره، نگارخانه، و كلاسهای مختلف هنري (فعال)
-سالن نمايش فيلم سازمان تبليغات اسلامی (فعال)

اماكن تاريخی و باستانی :
اكثر اماكن تاريخی به صورت قلعه و ديوارهای مخروبه در كليه مناطق بانه اعم از شهر و روستا مشهود است، به عنوان مثال قلعه چنگيز خان (گوره قلا) واقع در حد فاصل آبادي سيوچ و شرگه، قلعه اوغلی بگ در روستای نژو- قلعه سياحومه- قلعه نمشير- قلعه تاژان- قلعه سبدلو- قلعه شوی- قلعه بروژه كهنه و قلعه بنه خوی و غار شوی و غار رشيد قلعه.
سد (آب بند) حد فاصل آبادی شوی و نژو مربوط به دوران ساسانيان كه از سنگ و ساروج در ساخت آن مورد استفاده شده است و ديوار 6 متری آن به وضوح نمايان است.
لازم به ذكر است تمامی قلعه‌های مذكور بر اثر مرور زمان و عدم توجه به نگهداري آن و خصوصا ً سوء استفاده افراد سود جو و فرصت طلب به صورت مخروبه درآمده است.
از جمله اماكن تاريخی كه اخيراً توسط ميراث فرهنگی به ثبت رسيده حمام خدری ميباشد و قدمت تاريخی آن مربوط به دوران پهلوی (رضا شاه بوده) با توجه به تفاصيل فوق‌الذكر علت عدم وجود بناهای سالم را مي‌توان در سير دوران خصوصاً آتش سوزی در جنگ اول جهاني توسط روسها و جنگ دوم جهاني توسط محمد رشيد خان جستجو نمود.